نگرانی های مخالفان محرمیت موقت

1. اغلب نگرانی هایی که در اصل وجودِ دوره نامزدی مطرح شد، این جا نیز تکرار می شود.

2. قدیمی ترها از این رسم ها نداشتند و زندگی های نسبتاً موفقی را نیز تجربه کردند.

3. چه لزومی دارد وقتی یکدیگر را می‌شناسیم محرمیت موقت ایجاد کنیم؟ خود این محرمیت موقت، نوعی پیام بی‎اعتمادی به طرف مقابل نیست؟

4. اطمینان به طرف مقابل در این محرمیت دشوار است. اگر یک طرف آسیب ببیند طرف دیگر (اغلب پسر) به راحتی می‎تواند رابطه را پایان دهد بدون اینکه ضمانتی داشته باشد؛ اما عقد دائم، حصاری حقوقی ایجاد میکند که فرد را در رابطه نگه میدارد.

5. دختر و پسر و خانواده ها هر اطلاعاتی که لازم دارند می‎توانند قبل از عقد دائم به دست آورند. برای این مدت هم محدودیتی نباشد تا بتوان گفت و گوها و تحقیقات میدانی را به سرانجام رساند؛ بدین ترتیب به دوره محرمیت موقت نیاز نیست.

6. محرمیت موقت، جوانان سرشار از نیاز و عاطفه را به یکدیگر نزدیک و وابسته می‎کند از سوی دیگر به دلیل ضعیف بودن مرزهای محرمیت موقت هر لحظه میتوانند با تعارضی سطحی از رابطه خارج شوند. این یعنی آسیب زدن به آن احساس و وابستگی عاطفی؛ اما مرزهای قدرتمند محرمیت دائم، طرفین و خانواده ها را به حل مسئله وا می دارد نه پاک کردن آن.

7. احساس عاطفی حاصل از محرمیت، فایدهٔ شناختی رابطه را کاهش می‎دهد و موجب می‎شود تا دختر و پسر نتوانند به درستی تصمیم بگیرند و به جای آن‎که یکدیگر را بشناسند به ابراز محبت به یکدیگر مشغول شوند.

8. همین پیوند عاطفی سبب می‎شود اگر یکی از آن‎ها طرف مقابل را نپسندید، احساس کند که پاسخ منفی از رسم جوانمردی به دور است و موجب دل شکستگی طرف مقابل می شود؛ از این رو در تصمیم گیری تردید می‎کند و قدرت نه گفتن را از دست می دهد.

دلایل موافقان محرمیت موقت کدام است؟

1. محرمیت موقت به افرادی توصیه می‎شود که شناخت قبلی برای ازدواج از یکدیگر ندارند؛ اما اگر خانواده‏ها سال هاست از یکدیگر شناخت مثبتی دارند و جوانان نیز از آگاهی خوبی نسبت به ویژگی‎های یکدیگر برخوردارند، لزومی به این محرمیت نیست و می‏توان یکسره وارد محرمیت دائم شد.

2. اطلاعات کسب شده تا پیش از این مرحله، اغلب حاصل روابط کلامی است؛ مانند گفت وگوی طرفین درباره موضوعات گوناگون، گفت وگو با همسایگان، همکاران و آشنایان در تحقیق میدانی، گفت وگوی خانواده ها و.... . قطعاً بخش چشمگیری از اطلاعات مطمئن ما از این منابع به دست می‎آید؛ اما آیا می‎توان به این اطلاعات ، صد درصد اعتماد داشت؟ در مقام گفت وگو، به راحتی می‎توانیم آن گونه ای موضع گیری کنیم که طرف مقابلمان می‎پسندد. اطلاعات کلامی در تحقیقات میدانی نیز می‎‏تواند تحت تأثیر سوگیری منبع اطلاعات یا واسطه باشد. هرچند تفاهم خانواده‏ها نیز بخشی از موفقیت زندگی آینده را پیش بینی می‎کند، اما وجود تفاوت بین نسلی و نوع نگاه‎ها قبول تام آن را با نگرانی رو به رو میکند.

3 . محرمیت موقت و ارتباط بیشتر و نزدیک‏تر برخی ویژگی‎ها را مشخص خواهد کرد و از برخی سوءتفاهم‎ها پرده برخواهد داشت؛ مثلاً خانواده دختر سر و وضع خیلی ساده پسر و جعبه کوچک شیرینی و دسته گل کوچک او را به حساب قناعت یا حسابداری او می‎گذارند؛ اما رابطهٔ نزدیک تر و برخی بیرون رفتن‎ها نشان می‎دهد که او خسیس است. گاه خوشحال اند که داماد یا عروسشان آرام، محجوب و مؤدب است؛ اما رابطهٔ نزدیک تر مشخص میکند که او افسرده یا سرد مزاج (جنسی و و عاطفی) است. گاه مشخص میشود که زیر این پوسته، شخصیت سهل گیر، ولخرج، بانشاط و پرحرف چیزی جز یک شیدا یا معتاد نیست.

4. جوهر انسان‎ها در دگرگونی‎ها شناخته می‎شود. زندگی مشترک موقعیتی کاملاً جدی و گاه دشوار است تا وقتی در فضای گفت و گوییم آرام، باظرفیت ، خوش اخلاق، مهربان، منطقی و مؤدب می‎نماییم؛ اما آیا در طوفان هیجانات هم همین‎گونه ایم؟ آیا در بن بست مشکلات نیز همین رفتارها را داریم؟ آیا در مواجهه با مخالفت‎ها و ناکامی‎ها نیز همین تصویر را از خود نشان می‎دهیم؟ ظاهراً نیاز است طرفین خود را در موقعیت‎های واقعی رابطه نیز محک بزنند تا برخوردهای یکدیگر را در رویارویی با تنش‎های فردی و اجتماعی ملاحظه کنند.

5. اگر همه چیز به خوبی پیش برود جوانانی که محرمیت موقت را تجربه کرده اند، آسیبی ندیده میتوانند در ادامه ، مُهر دائم بر رابطهٔ عاشقانه شان بزنند؛ اما آن دسته جوانانی که از ابتدا در عقد دائم بوده‎اند و اکنون به این نتیجه رسیده اند که به احتمال قوی زندگی مشترک موفقی نخواهند داشت و قرار بر جدایی میگذارند، لازم است از پیچ و خم های دشوار مراحل حقوقی عبور کنند. این دشواری‎ها به اوج خواهد رسید، اگر یک طرف بنای بی انصافی داشته باشد؛ مدت رسیدگی طولانی و فرسایشی خواهد شد و گاه حقوق مالی استیفا نمی‎شود هزینه روانی، جسمی و اجتماعی پاک شدن اسم دختر و پسر از شناسنامه یکدیگر برای خانواده ها و طرفین به ویژه دختر گران تمام خواهد شد؛ در حالی که جدایی در مرحلهٔ محرمیت موقت هرچند خالی از فشارهای روانی نیست ، اما تا این حد گسترده نخواهد بود؛ یعنی مقایسه بین این دو وضعیت، مقایسه بین خوب و بد نیست بلکه بین بد و بدتر یا کم آسیب و پرآسیب است.

6 . دختر و پسری که در عقد دائم‌اند، گاه راهی برای بازگشت نمی‎گذارند. مسیر پرالتهابی که به امید بهتر شدن، زندگی مستقل را نیز تجربه می‎کند اما اصلاح نمی‎شود. حتی گاه به توصیه برخی بزرگ ترها به دنیا آمدن فرزندان را نیز پذیرا میشود؛ اما باز هم رابطه مخرّب باقی می‎ماند. بازگشت از محرمیت موقت - البته با شرایط خاص – عاقلانه‎تر و پذیرفته‎تر است. اگر کسی جزو دسته موافقان محرمیت موقت است، باید بداند که قرار نیست روابط در محرمیت موقت به همان شکل محرمیت دائم باشد. این محرمیت برای این‌که کارایی خود را نشان دهد چند شرط باید داشته باشد که بدون آنها بی ثمر خواهد بود.

شرط اول: زمان آن بسیار کوتاه باشد؛ حدود یک ماه . اگر دوره محرمیت موقت خیلی کوتاه باشد، به هدف خود که همان شناخت بیشتر، جزئی تر و واقعی تر است نخواهد رسید. اگر هم بسیار طولانی باشد، در صورتی که مشکلی پیش بیاید و طرفین احساس کنند که به درد هم نمی خورند، ممکن است جدایی را آسان بیابند، بدون اینکه به درمان رابطه فکر کنند. ضمن این‎که تنها این پسر است که می‎تواند با بخشیدن مدت باقیمانده به این محرمیت پایان دهد. با توجه به هیجان منفی جدایی ممکن است پسر از این کار سر باز زند.

شرط دوم: هرچند با محرمیت موقت نیز طرفین می‎توانند از لذت‏های همسری بهره مند شوند اما لازم است در روابط ، محدودیت وجود داشته باشد این محدودیت می‎تواند شرط ضمن عقد یا در حد تأکید و تذکر گذاشته شود برای دختر و پسر توضیح داده شود که منطق این دوره محرمیت چیست و پیامدهای احتمالی مراعات نکردن قواعد آن، چه خواهد بود.

شرط سوم: دختر و پسر اجازه دیدارهای متعدد با یکدیگر را در منزل یا بیرون از آن دارند و گاه با یکدیگر خلوت می‎کنند؛ اما امکان مسافرت‎های کوتاه و بلند و خلوت‎های طولانی و بدون کنترل خانواده به ویژه خانواده دختر مانند رفتن دونفره به هتل یا تنها شدن در منزل دوستان یا بستگان یا استراحت شبانه نزد یکدیگر و ... را نخواهند داشت.

شرط چهارم: تا جایی که ممکن است معرفی یکدیگر به دوستان و فامیل یا رفت وآمد با آنها را به دوره عقد دائم واگذارند تا اگر این رابطه ادامه پیدا نکرد، پیامدهای اجتماعی کمتری داشته باشد. حتی خانواده ها نیز مراسم بله برون و اطلاع دادن به فامیل را به تأخیر اندازند تا اطمینان نسبی حاصل شود.

چند نکته

1. اگر بخشی از دورهٔ محرمیت موقت با موفقیت سپری، و اطلاعات مثبت دوره خواستگاری تأیید شد و همسران جوان و خانواده های آنان به برقراری عقد دائم تصمیم گرفتند لازم است پیش از جاری شدن خطبه عقد دائم، عقد موقت با بخشیدن باقی مدت از سوی پسر پایان یابد. ضمن اینکه لازم است این بخشش با زبان بیان شود و صرف نیت کافی نیست. در غیراین صورت عقد دائم باطل خواهد بود.

2. برخی از والدین در ازدواج موقت همان مهریه ازدواج دائم را ذکر می‎کنند، غافل از آنکه در واقع قبول مهریه پذیرفتن بدهی به دخترخانم است. ممکن است برخی بگویند دخترخانم مهریه ازدواج موقت را می بخشد؛ اما در مواردی اتفاق افتاده که حین عقد، رابطه طرفین به هم خورده و دخترخانم هم طلبکار مهریه خود شده است و اکنون داماد مانده با بدهی بزرگی که به گردن گرفته از این رو بهتر است میزان مهریه ازدواج موقت به اندازه برخورداری از مواهب همسری باشد.

3. در عقد موقت باید زمان و مهریۀ آن به صورت مشخص معین شود؛ در غیر این صورت عقد اشکال دارد. در برخی موارد دیده شده که ادعا می‎کنند عقد را خوانده اند اما دخترخانم گفته من مهریه نمی خواهم!» یا درمورد مدت عقد میگویند: «گفتیم فعلاً بخوانیم بعد تا هر وقت شد ادامه می‎دهیم .

4 . زن یا دختری که قبلاً در عقد دیگری بوده - چه دائم و چه موقت - باید از او به طور شرعی و حقوقی طلاق بگیرد و در صورت وجود روابط زناشویی، عده طلاق را بگذراند تا بتواند با دیگری ازدواج - دائم یا موقت داشته باشد.

5. در اسلام چیزی به عنوان صیغهٔ خواهر برادری نداریم تنها صیغهٔ ازدواج است که به صورت دائم و موقت شکل می گیرد.